Doordacht Eco: van ambitie op papier tot testwoning op eigen terrein
Wie over het achterterrein van Aalberts loopt, kan er niet omheen: de Eco-testwoning. Het is het nieuwste woonproduct binnen Aalberts Doordacht, onze eigen lijn conceptbouw. In de testwoning wordt (je raadt het al) volop getest, gemeten en verbeterd voordat de eerste woningen in projecten worden gerealiseerd. Samen met ontwerpmanager Jasper Ritsema kijken we naar de totstandkoming van de woning en de ambities voor de toekomst.
Waarom Doordacht Eco?
De bouwsector staat voor de uitdaging om steeds duurzamer te bouwen. Een paar jaar geleden werd binnen Aalberts duidelijk dat die opgave niet alleen met traditionele materialen als beton en kalkzandsteen te realiseren is. Toen ontstond het idee voor Doordacht Eco: een nieuw woonproduct binnen Aalberts Doordacht dat grotendeels gebruikmaakt van biobased materialen en daarmee de CO₂-uitstoot aanzienlijk verlaagt.
Om dit mogelijk te maken, kreeg een speciaal innovatieteam de opdracht om binnen Aalberts Doordacht een nieuw woonproduct te ontwikkelen. Daarbij werd niet uitgegaan van bestaande bouwmethoden, maar juist gezocht naar een frisse benadering. Ontwerpmanager Jasper Ritsema: “Onze opdracht was: bedenk de ideale biobased woning, met een zo hoog mogelijke BCI-score. Daarvoor hebben we alle standaardprincipes losgelaten en zijn we echt from scratch begonnen. En dat gaf heel veel nieuwe mogelijkheden.” Maar, het uitgangspunt was breder dan duurzaamheid alleen. Jasper: “We wilden een woning ontwikkelen die niet alleen duurzaam is, maar ook betaalbaar, reproduceerbaar en geschikt voor grootschalige toepassing. Dan kun je écht impact maken.”
Eerst de markt begrijpen
Voordat de eerste schetsen op tafel lagen, startte het team met een onderzoeksfase naar doelgroepen, regionale marktvraag en woningtypen. Daaruit bleek dat de grootste kansen liggen bij eengezinswoningen voor kleinere huishoudens. Jasper: “De keuze om met een eengezinswoning te beginnen was bewust. Geïndustrialiseerde houtbouw is voor ons nog relatief nieuw. Door eerst ervaring op te doen met grondgebonden woningen, ontwikkelen we kennis en processen voordat we de stap zetten naar complexere opgaven zoals appartementen.”
Houtskelet als basis
Het belangrijkste verschil met onze reguliere Doordachtwoning is de constructie. Doordacht Eco heeft een houtskelet als basis: hout is duurzaam, biobased en leent zich goed voor industrialisatie. We kozen bewust voor een lichte, efficiënte bouwmethode met zo min mogelijk materiaalverbruik. Volgens Jasper past die aanpak beter bij eengezinswoningen dan massieve houtbouwsystemen zoals CLT (cross laminated timber). Daarnaast is houtbouw bewezen: "Kijk maar naar de woningen in Amsterdam die er al eeuwenlang staan."
Eén installatie voor alles
Ook het installatieconcept wijkt af. Reguliere woningen hebben vaak vloerverwarming met een warmtepomp en een aparte ventilatievoorziening. Bij Doordacht Eco brengen we ventilatie, warmtepomp, tapwater, verwarming en koeling samen in één slimme installatie. Verwarmen en koelen gebeurt via lucht in plaats van via de vloer.
Dat past bij een tweede uitgangspunt: zo droog mogelijk bouwen. Prefab houten vloeren vervangen natte afbouwprocessen zoals dekvloeren, zodat we zo min mogelijk beton gebruiken.
Betaalbaarheid als randvoorwaarde
Een duurzame woning ontwikkelen is één ding, die woning betaalbaar houden is minstens zo belangrijk. Betaalbaarheid was daarom een belangrijk randvoorwaarde. Het uitdagende doel? Een Doordacht Eco-woning mag uiteindelijk maximaal tien procent duurder zijn dan een reguliere Doordacht-woning. Het team toetste elke keuze op haar bijdrage aan het totaalconcept én op financiële haalbaarheid. Niet elke duurzame oplossing kwam dus in het ontwerp terecht. “Het blijft zoeken naar de juiste balans tussen duurzaamheid en betaalbaarheid. We zijn er nog niet helemaal, maar we komen steeds dichter bij ons doel”, aldus Jasper.
“De basiswoning moet al heel goed zijn. Opdrachtgevers die nog duurzamer willen bouwen, kunnen kiezen voor extra opties. Een voorbeeld is het groendak: dat ligt op de proefwoning, maar hoort niet bij de basiswoning. De gevelbekleding is in de basis van hout, maar een bakstenen gevel is mogelijk als het plan daarom vraagt. De grootste winst hebben we namelijk al behaald met het houtskelet en de duurzame installaties.”
Leren van een proefwoning
Jasper: “De grootste kracht van het project is misschien wel de proefwoning die we op eigen terrein hebben neergezet. In de proefwoning kunnen we bouwdetails, installaties, geluidswering en wooncomfort uitgebreid testen. In de woning en in het casco hebben we sensoren aangebracht. Daarnaast worden er geluidsmetingen uitgevoerd en zijn we aan het testen met type afwerkingen aan de binnenzijde. De opgedane kennis gebruiken we direct om het product te verbeteren. De lessen die we leren in de praktijk delen we ook met het Lente-akkoord. Zij verzamelen opgedane kennis zodat ze kunnen lobbyen in Den Haag. Dat is nodig omdat regelgeving op dit gebied nog achterblijft.”
Aantonen in plaats van aannemen
Rudy van Gurp, innovatiemanager bij Aalberts vult aan: “Om de prestaties van de testwoning te monitoren, hebben we in het casco vijftien sensoren aangebracht. De sensoren meten op verschillende plekken in het dak en de gevel, zowel binnen als buiten, de materiaalvochtigheid, temperatuur en faseverschuiving: de tijd die warmte nodig heeft om van buiten naar binnen door te dringen. De resultaten van de zomerperiode zijn alvast veelbelovend. We zagen aan de buitenzijde temperaturen van wel 60 graden, en binnen bleef het netjes rond de 23 graden. Met deze monitoring willen we prestaties niet aannemen maar aantonen, met praktijkdata. De eerste resultaten bevestigen dat we de juiste keuzes hebben gemaakt. Nu kijken we met veel interesse uit naar de winterperiode, waarin we gaan meten hoe de woning en de installaties dan presteren op het gebied van comfort en energiegebruik.”
"De proefwoning laat zien dat duurzaam bouwen niet alleen een ambitie op papier is, maar iets dat we in de praktijk ontwerpen, testen, meten en verbeteren."
De primeur is voor Bunschoten-Spakenburg
Jasper: “De eerste tien projectmatige Eco-woningen komen op Eiland 6 in Bunschoten, de wijk waar ik zelf woon. Dat maakt dit project voor mij extra bijzonder. Het is mooi dat we juist hier kunnen laten zien wat Doordacht Eco te bieden heeft. Als alles volgens plan verloopt, starten we in het voorjaar van 2027 met de bouw.”
